bugün

rte bana bunları emrediyor diyemiyor da...

TÜiK'in enflasyon hesaplamasındaki madde fiyatlarının kira için 5.845 TL, uzman doktor muayenesi içinse 34 TL olduğu iddiası ortalığı karıştırırken, hesaplamalara ilişkin eleştirilere Başkan Erhan Çetinkaya'dan yanıt gecikmedi. Dünyada enflasyon nasıl hesaplanıyorsa Türkiye'de de öyle hesaplandığını belirten Çetinkaya, "TÜFE ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) arasında oluşan fark da sadece Türkiye'ye özgü değil" diye konuştu.

https://www.sondakika.com...a-dan-enflasyon-17502033/
Dünya bizi ilgilendirmez, Türkiye şartlarında çarşıya pazara gidersin fiyat alırsın, petrolü yazarsın, güncel ev kiralarını emlakçıdan öğrenir yazarsın, geçen sene neydi şimdi fiyatlar ne oldu hesaplar çıkarırsın. Öyle ısmarlamayla bu iş olmaz.
Çetinkaya, TÜiK ile ENAG'ın açıkladığı enflasyon rakamlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulunarak, ENAG'ın internet sayfasından erişim sağlanan metodoloji dokümanında hesaplamalarda geçerli olan yöntem ve uygulamalara ilişkin bilgiler paylaşılmadığını ifade etti. ENAG tarafından yayımlanan aylık TÜFE oranlarının gerçeği yansıtmaktan oldukça uzak olduğunu dile getiren Çetinkaya, endekslerinin sadece 4 yıla yakın bir dönemde piyasa fiyatlarından ortalama 2-3 kat uzaklaştığının görülebildiğini kaydetti. Bir araştırmanın Türkiye genelini temsil edebilmesi için uygun örnekleme yöntemlerinin kullanılması gerektiğinin altını çizen Çetinkaya, şunları kaydetti; "TÜiK ve ENAG verileri arasındaki farkı, kira fiyatları hesaplamalarında görebiliriz. TÜiK tarafından takip edilen kira fiyatları için diğer tüm mal ve hizmet fiyatlarında olduğu gibi sabit tanım ve kalitede seçilmiş olan 5 binin üzerinde konutun aylık kira değeri izlenmektedir. ENAG ise kira fiyatlarını emlak sitelerinden doğrudan almakta ve kira artışını her ay tüm kiracıların ev değiştirmiş olduğu varsayımı üzerinden hesaplamaktadır. ENAG, her ay tüm kiracılar yeni bir eve taşınıyormuşçasına hesaplama yapıyor, internet üzerinden her ay gözlemlediği artışları yanlış şekilde üst üste ekleyerek şişirilmiş bir zam hesabı yapıyor. Bu örnek ENAG'ın TÜFE metodolojisinden ne kadar uzak olduğunu sadece kira maddesinde dahi ortaya koymaktadır."

yalnız bana kiracılar her ay yeni bir eve taşınıyormuşçasına kısmı saçma geldi. yeni eve taşınan kiracılar da vardır. yeni ev alanlar da sadece kiracılar olmayabilir. ayrıca internette de ev fiyatı arttırabiliyorlar.
tüik başkanı "Örneğin bugün (dün) basına yansıyan bir haberde 2,57 lira yumurta fiyatı ifade ediliyor. Gezen tavuk yumurtası 5 lira. Ama 30'lu yumurtaların tanesi 2 lira. Tüketim ağırlıklarına bakıldığında vatandaşların çoğunlukla 30'lu yumurta tükettiği görülüyor. Ortalama toplulaştırılmış fiyatlara bakıldığında yumurta için 2,57 lira gayet mantıklı bir fiyat. Olay bir süre sonra teknik hesaplamalardan çıkıp algı yönetimine giriyor." diye açıklama yapmış.

bir tüketicinin 30 yumurta alıp 60 lira ve 82.5 lira arasında para vermesini düşünmek için...
1- a101, bim, şok marketlerin kapısında kampanyaları beklemesi lazım.

2- veya yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenme için kalite algısının bilincinin olmaması lazım. yumurta da hangi yumurta, karın doyurma-beslenme arasında olan farka değinmeye gerek yok.

3- ya da tüik başkanı olması lazım.

tüik başkanı yumurtanın fiyatı 2 lira deyip 30 tane yumurta için 60 lira, ortalama fiyatı baz alarak 30 tane yumurtaya 82.5 lira yumurta fiyatı çıkarıyor.
tıpkı yollarımızda yürüyen tabut olan ve insanların pisi pisine hayatlarından olduğu eski, hurdaya çıkmış 150-200 bin liralık tofaş arabalarla son model 3-5 milyon liralık arabaları bir tutup "araba işte, halkın bindiği arabalara bakarak en fazla araba bu eski arabalar olduğuna göre araba fiyat ortalaması 300 bin lira" demek gibi.
ne yani araba ortalama fiyatı türkiye'de 300 bin lira mı olacak?

tüik tarafından web scraping (veri kazıma) yöntemi ile internette satılan en ucuz ürünün fiyatını alıp, internette satılan en ucuz ürünleri, kampanyaları takip ederek yapılan analizler ne kadar sağlıklı?

ortalama bir zeka ile eğitim seviyesinde olan insanların anlayacağı şekilde örnekleyelim. piyasada satılan sucuk salam sosis jambon kavurma pastırma füme vb et ürünlerini ele alalım.
hangi marka, hangi market, hangi internet sitesinde satış fiyatı baz alınıyor, bilmiyoruz. özellikle şu an piyasada marketlerde baharat fiyatına satılan içinde et olmasına imkan olmayan sucuklar var, kilosu 700 lira-1.000 liraya satılan sucuk da var.

ya da zeytinyağını ele alalım.
5 litrelik zeytinyağı 395 lira.

https://www.trendyol.com/...ytinyagi-5-lt-p-461472358

aynı site...

https://www.trendyol.com/...eytinyagi-5-lt-p-40112709

5 litrelik zeytinyağı 4.645 lira.
tüik başkanının yumurta iki lira demesini düşünün.

insanının canını sağlığını düşünen, gelecek nesillere-çocuklarının sağlığına canına değer ve kıymet veren bir hukuk devletinde ülkede; kendi kurumu sağlıklı beslenme açısından ortalama bir kalitede zeytin yağının 1 litresini 430 liradan satarken, 5 litrelik zeytinyağının 395 liradan satılması olabilir mi?

https://www.tariszeytin.c...-sizma-zeytinyagi-2000-ml

litresi 430 liraya (2 litrelik zeyinyağı 863 lira, 5 litre ortalama 2.000 lira) zeytinyağını satan devletin kurumu ya vatandaşı kazıklıyor veya 5 litre zeytinyağını 395 liraya satan vatandaşı zehirliyor. bunun başka bir açıklaması yoktur.

ne tüketici, ne üretici, ne sağlık, ne ticaret vs kanunları işlemeyen böyle bir ülkede vatandaşının canı, sağlığı, malı, parası allah'a emanet ülkede kalkıp sağlıklı bir veri elde etmek ve doğru bir fiyat analizi olabilir mi?
tüik 2022'den itibaren hangi malın hangi fiyatını baz aldığını açıklamayı durdurmuştu.
mahkeme kararına rağmen hangi malları seçip, hangi fiyatları baz alıp mal ve fiyatlarını açıklamayarak enflasyon şu kadar diyerek neye göre bu rakamı çıkardığını gizlemeye devam ediyor.
mahkeme kararına rağmen "ben şu malın şu fiyatının şu zamanda şu kadar, şimdi bu kadar; bunun için enflasyonu şu kadar diye açıklıyorum" demiyor.
- enflasyon bu.
* neye göre?
- bana göre.
* hangi malın hangi fiyatı, bu veriyi nereden aldın?
- sana ne?
böyle bir istatistik kurumu olur mu?

imf heyeti gelince onlara verilerin açılıp paylaşılmasında sorun yok ama sendikalara, halka, kamuoyuna mal ve fiyatlar açıklanmaması, üstelik mahkeme kararına rağmen açıklanmaması tüik denen kurumu kanunsuz bir yapı yapar.

Anayasanın “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138. maddesinin dördüncü fıkrasına göre; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez”. ilkesiyle...
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarını 30 gün içinde uygulamak-uymak zorunluluğu şartıyla...
bir de anayasa'da belirtilmiş halkın haber alma özgürlüğü Anayasanın 28. maddesinde de “Devlet basın ve haber alma hürriyetini sağlayacak tedbirler alır” denilerek haber alma hakkı anayasal güvence altına alındığı ortadayken tüik denen kurum kanuna uymama - kanunsuzluk, yanı sıra anayasayı da tanımayarak - uymayarak kuruluş ilkeleri ve görevleri düşünülürse anayasal bir suç da işlemektedir.
tüik enflasyon rakamları ve verileri analiz ve sineğin yağının hesabını yaparken matematikçilere master yaptıradursun ve istediği kadar oranı aşağı çekip öyle göstersin, piyasada halkın en çok kullandığı ürün ve malların fiyatları belli. elinde market fişleri olup bunları saklayanlar bile var. geçen yıl ve bu seneki fiyatlar belli. biraz aramak yeterli. örneğin;

18.09.2023 tarihli Sole Ayçiçek Yağı 5 litre: 149,50 TL
10.07.2024 tarihli Sole 5 lt Pet Ayçiçek Yağı 205,00 tl

iki veri de internetten. ikisi de bim malı. yaklaşık 10 aylık veri. ne zam gelmiş? yaklaşık % 37 aynı ürün aynı market aynı gramaj. yine aynı ürünün;

08.03.2023 tarihli kataloğunu bulabildim en erken. o da 134,75 TL imiş. yani 16 aylık zam yaklaşık % 52 zam görmüş bu ürün. ay bazında aylık % 3,25 yıllık ise % 39,00 gibi bir rakam çıkıyor karşımıza. kabaca bir hesapla ben buradan çiçek yağına 12 aylık yüzde 39 zam gelmiş, yani yağ da enflasyon % 39-40 civarı diyebilirim..diğer markaların da farkını hesaplayıp ortalama da çıkarabilirim. o kolay. veri olsun yeterki..

-----

hesap böyle olur. böyle olmalıdır. a kalite b marka yağ şu tarihte şu kadar şimdi bu kadar. aylık bu yıllık rakam bu gibi. sadece çiçek yağı örneği. tüm mallarda aynı sistem yapılabilir. ve gerçek enflasyon meydana çıkar. kimin hangi fiyatları nasıl arttırdığı, hsngisinin enflasyona uyduğu, hangisinin keyfi hareketle enflasyonu aştığı ve fahiş fiyatlarla ve yüksek kârlarla halkı soyduğu belli olur. yapılır, bu zor bir iş değil. ama bunu yapmıyorlar. özellikle. neden?

1- çünkü işin içinde rant var. ve bu rant birilerinin cebine iniyor.
2- rakamlar şeffaf olursa rant biter. bu da birilerinin işine gelmez.

tahminim o ki, türkiyede birileri enflasyonu bahane ederek rant elde etmektedir. o yüzden bu işler düzelmez. enflasyon da ya bitmez, yada tam olarak kontrol edilip disiplin edilmek için gereği yapılmaz. aslında olan şu birileri, sanki birileri özellikle bu işleri baltalıyor ve hükumetin adımlarını boşa çıkarıyor. zira fiyat artışlarında kontrolün sağlanamaması ve keşmekeş, iktidarın önünün kesilmesi ve ekonomik politikalarının baltalanması ve halkın gözünden düşmesi için özellikle ve çok planlı ve sistemli bir şekilde dış destekli tertipleniyor. ama hala bu tuzağı görmüyorlar ve tezgahı aymıyorlar. bu şekilde devam ederse önümüzdeki ilk seçimde kaybedeceklerine kesin gözüyle bakıyorum. mesele iktidarın devrilip muhalefetin gelmesi de değil. bugün iktidara oynanan bu oyun, zannetmeyin ki muhalefete de oynanmayacak. muhalefetin başına daha beter çoraplar örecekler. dediydi dersiniz o zaman gelince. inşallah yanılırım. ama hiç zannetmiyorum. tecrübe. bunu yapacaklar. Ecevit zamanını daha unutmadık..
1. Devletin üst düzey bürokratı, iş adamlarından laf yiyerek kamunun da otoritesini düşürmüştür. Orada “sallanmayan” sen değilsin.. aynısını rusya’da, çin’de yapamazlar.
2. 4 liralık yumurtaya “toptan aldığınızda 2.5 lira, bence makul” dediğinde, insanların tüylerini diken diken edersin.
3. %45 ve 75 enflasyon arasında bir fark yok diyerek matematikten değil, insanların halinden ne derece anlamadığını da ortaya koydu. Bu ne duyarsızlık..
güncel Önemli Başlıklar