1. 1.
    osmanlı modernistleri, modernleşmeyi devlet üzerinden yaparlar. modernleşmeyi kurumsal olarak algıladılar. modern devletin, modern ordusu, modern bürokrasisi vardır diye düşündüler. bu yüzden avrupa devletlerini yakalamak için kurumları modernleştirmeye çalıştılar. modernleşmenin kurumsal ayağında bir sorun yoktu. zaten bu millette bir kurum kavramlaştırması vardı. hikmeti hukumetten anlardık. ancak problem politik toplumu kavramlaştırmaktı. yurttaşı anlayamadıkları, kavramlaştıramadıkları için osmanlı modernistleri devletin yıkılmasını engelleyemediler. tebaa nın parlementoya girişini padişaha anlatamazlardı. tebaa padişah ile görüşemezdi. padişah ve tebaa nasıl eşit düzeye gelebilirdi ki ? bunu ne padişah anlardı nede tebaa anlayabilirdi. politik toplum sınıflarla olur. bizim refklekslerimiz ise cemaatcidir. sınıf cemaat bağlarından kopuştur. sınıf iş bölümü içinde, üretimin ona sağladığı bir bilinçle sağlanır. sınıf sana iş bölümü içindeki yerini gösterir. osmanlı modernistlerinin aldıkları eğitim gelenekleri bu kavramlaştırmayı yapamazdı. osmanlı geleneğinden sınıflardan bahsetmek bölücülükle eşdeğerdi. çünkü osmanlı yöneticileri için iki millet vardı. milleti hakime ve milleti mahkume.
    -1 ... cavit
  2. 2.
    özenti modernistlerdir. sonra da kalkıp diyoruz ki avrupa çok oryantalist. e biz bile oryantalist davranırsak onlar neden olmasın ?
    -1 ... darwen
  3. 3.
    (bkz: genç türkler)
    (bkz: ittihat ve terakki cemiyeti)
    ... kisil
  4. 4.
    konunun ayrıntaıları için ilber ortaylı hocanın imparatorluğun en uzun yüzyılı kitabı başyapıttır.
    ahmet cevdet paşa,keçecizade fuat paşa,mithat paşa gibi modernistler iyi çözümlenmişler.
    modernleşme olgusunun nerden nezaman başladığı konusunun muallakta olduğunu tanzimatla sınırlandırılamayacak kadar geniş bir zamana ait olduğunu vurgular üstad.
    -1 ... bilgehan