1. 1.
    iş tatminini etkileyen faktörleri inceleyen bir kuramdır.

    Bu kurama göre, genel olarak herhangi bir işin
    beş önemli temel iş özellikleri (boyutları) bulunmaktadır.
    Bu boyutlar veya temel iş özellikleri ile işinde karşı
    karşıya gelen bir insan, her bir özelliğe göre psikolojik
    bir durum yaşar ve bu durum, insanın işine motive
    olmasını ve dolayısıyla hem kendisi hem de çalıştığı
    iş yeri açısından olumlu ve istendik iş davranışlarında
    bulunmasını sağlar. Ancak, bu ilişki sadece zenginleştirilmiş
    işleri arzu eden veya bu tip işlere ihtiyacı olan
    kişiler için geçerlidir.

    Herhangi bir işte beş ayrı temel
    özellik bulunmaktadır. Bu özellikler sırasıyla şöyledir:
    Birinci özellik beceri çeşitliliğidir (skill variety). Bu
    kavram bir işin, işi yapan kişinin çeşitli becerilerini
    kullanmasına izin verip vermemesiyle ilgilidir. Örneğin,
    bir mühendis işini yaparken çeşitli becerilerini -hem
    zihinsel hem de fi ziksel olarak- kullanır. ikinci özellik
    görev kimliğidir (task identity). Yapılacak bir işin ne
    derece baştan sona kadar ilgili kişi tarafından yapılıp
    yapılmadığı ile ilgilidir. Örneğin, üretim bandında
    çalışanlar bir işin sadece bir kısmını yaparken, takım
    halinde televizyon üretenler bir televizyonu başından
    sonuna kadar kendileri üretirler.
    Üçüncü özellik görevin anlamlılığıdır (task
    signifi cance). Bu kavram, yapılan bir işin başkalarının
    hayatında önemli değişiklikler yapıp yapmadığıyla
    ilgilidir. Örneğin, bir hemşirenin yaptığı görevler
    hastaların hayatlarında anlamlı bir etki yapmaktadır.
    işlerinde bu üç özellik bulunan kişiler psikolojik
    olarak bir “anlamlılık” (meaningfulness) hissederler.
    Dördüncü iş özelliği ise bir kimsenin işinde yaşadığı
    “özerklik veya serbestlik” (autonomy) ile ilgilidir. Bu,
    daha çok bir çalışanın görevini hiç kimseden yönerge
    iş Özellikleri 69
    almadan yapması ile ilgilidir. Örneğin, bit temizlik işçisi
    yapacağı iş için adım adım emir alıyorsa veya bir
    sekreter yazacağı resmi yazı konusunda amirinden satır
    satır emir alıyorsa, bu işlerde serbestlik veya özerklik
    az demektir. Bunun yanında bir mimar tasarım yaparken
    kimseden emir almaz ve işinde serbestlik var
    demektir. işinde serbestlik yaşayan çalışanlar psikolojik
    olarak işleriyle ilgili olarak bir “sorumluluk duygusu”
    yaşarlar.
    iş Özellikleri Modelinin son iş özelliği “geribildirim”dir
    (feedback). Bu kavram, çalışanın yaptığı
    bir işin doğruluyla ilgili olarak işin doğrudan kendisinden
    bilgi almasıyla ilgilidir. Örneğin bir bilgisayar
    programlama mühendisi yaptığı programın
    yanlış olup olmadığını hemen anlarken (çünkü yanlış
    program çalışmaz), tişört üreten bir çalışan ise
    yaptığı yanlışı kalite elemanından amiri aracılığı ile
    öğrenir. işlerinden geri bildirim alanlar “psikolojik
    olarak sonuç bilgisini” hissederler. Bütün bu özelliklerin
    varlığı ancak GiG’ü yüksek olan kişilerde
    olumlu sonuçlar verir. Diğer bir deyişle, bir çalışanın
    GiG’ü yüksekse bu özellikler o çalışanda sonuç
    bilgisi ile ilgili psikolojik duygulanıma neden
    olurken, GiG’ü düşük olan kişilerde işin kendisinden
    gelen geri bildirim herhangi bir etki yapmaz ve dolayısıyla
    işin motive etme potansiyeli hem kişi hem de
    örgüt açısından fazla bir etki göstermez. Yalnız dikkat
    edilmesi gereken önemli bir nokta ise GiG’ü yüksek
    olan kişilerde bile bu kuramın işlerlik kazanması için
    çalışanların amirlerle ilişkiler, ücret doyumsuzluğu,
    iş arkadaşlarıyla problemler gibi alanlarda sorunlar
    yaşamamasının gerektiğidir.
    Kuramın öngördüğü olumlu kişisel sonuçlara
    baktığımızda, bunların başında genel olarak işten alınan
    doyum gelmektedir. ikinci olarak, kişilerin gelişmeleriyle
    ilgili doyum hissetmeleri ve üçüncü olarak da
    kişilerin büyüme motivasyonlarının artmış olması
    gerekmektedir. Örgüt açısından ise, performansın ve
    üretimin artması; iyi iş yapan kişilerin işlerini bırakmamaları
    olumlu getiriler arasındadır.
    1 ... aminiyiyim sulfat