1. 1.
    şu şekilde anlatalım ;

    Mondros Mütarekesi gereği Osmanlı Devleti, Kafkasya’daki birliklerini geri çekmek zorunda kalınca, Ermenistan Doğu Anadolu’daki bazı toprakları işgale başladı. Bu durumda Doğu Anadolu, Kafkasya’dan gelen Ermenilerin tehdidi altına giriyordu. Wilson Prensipleri’ni kendilerine göre yorumlayan Ermeniler, Doğu Anadolu’nun kendilerine ait olduğunu iddia ederek Gümrü, Iğdır ve Oltu’ya kadar geldiler. Bu bölgeler Türk Milis Kuvvetleri tarafından savunulsa da Ermeni işgal ve katliamlarına karşı büyük direniş gösterilen saldırılar TBMM’nin açılışından sonra da devam etmiştir. Bu durum karşısında TBMM, Bakanlar Kuruluna millî sınırlarımız içerisinde bulunan ancak Mondros Mütarekesi hükümlerine göre boşaltılan Elviye-i Selase (Kars-Ardahan-Batum)’nin tekrar geri alınması için yetki verdi. Kâzım Karabekir Paşa da 9 Haziran 1920’de Doğu Cephesi Komutanlığına tayin edildi. Böylece Yeni Türk Devleti’nin ilk askerî cephesi kurulmuş oldu. Milisler tarafından Ermenilere karşı kalıcı ve kesin bir başarı sağlanamayacağını gören Kâzım Karabekir Paşa, TBMM Hükümetine başvurarak askerî bir harekât için izin talep etti. Bu harekât yapılmadığı takdirde Ermenilerin Erzurum’u dahi ellerine geçirmek için teşebbüste bulunacaklarını belirtti. Kâzım Karabekir Paşa’nın talebi siyasi sebeplerden dolayı iki kez ertelendi. 7 Temmuz 1920’de TBMM Hükümetinin Ermeni hükümetine bir ültimatom vererek saldırıların durdurulmasını istemesine karşılık Ermeniler işgal ve katliamlarına devam ederek Türk topraklarına ve halkına karşı tecavüzlerini daha da artırdılar. Oltu’yu işgal etmeleri, Gürcülerin de Artvin’i almaları üzerine Türk ordusu 28 Eylül 1920’de taarruza geçti. Kısa süre içinde Sarıkamış, Kars, ve Gümrü ele geçirildi. Birliklerimiz karşısında güç durumda kalan Ermeniler ateşkes isteğinde bulundular. Kâzım Karabekir Paşa harekâtın ancak Gümrü’nün tamamen boşaltılması şartı ile durdurulabileceğini bildirdi. Ermeniler bu talebimizi önce kabul ettiler, fakat daha sonra vazgeçince, Doğu Cephesi harekâtımız 12 Kasım 1920’de yeniden başladı ve 13 Kasım 1920’de birliklerimiz Iğdır’a girdi. Bunun üzerine Ermeniler yeniden ateşkes istediler. Barış görüşmeleri Gümrü’de başladı. 2/3 Aralık 1920’de Ermenilerle Gümrü Antlaşması imzalandı.

    Bu antlaşmaya göre;
    Kars Sancağı ve çevresi Türkiye’ye verilecek.
    Ermenistan, Sevr Antlaşması’nı tanımadığını belirterek, kendilerine ağaları tarafından vaat edilen Vilâyât-ı Sitte (Erzurum-Van-Bitlis-Harput-Sivas-Diyarbakır) toprakları üzerindeki iddialarından vazgeçecek.
    Ermenistan, Türkiye’ye karşı düşmanca tavır ve davranışlarda bulunmayacak.

    iyi günler .
    1 ... marvolo riddle 2