vedat turkali

Asıl adı Abdülkadir Pirhasan olan 1919 Samsun doğumlu Türk edebyatının en akıcı anlatım tarzlarından birine sahip okumaya doyamadığım yazarı.

Kurgusu, anlatım tekniği ve gerçekçi yaklaşımıyla çağdaş edebiyatta bir aşama olarak nitelendirilen (bkz: Bir Gün Tek Başına) 'yı (bkz: Mavi Karanlık) izledi.

Diğer yapıtları: Eski Şiirler, Yeni Türküler(şiir), Üç Film Birden(senaryo), Eski Filmler(senaryo), Bu Gemi Nereye(yazılar), Yeşilçam Deikleri Türkiye(roman), Tek Kişilik Ölüm(roman), Ölmedikçe(yazılar), 141. Basamak(oyun), Güven(roman), Komünist(anı), Kayıp Romanlar(roman).

(tusu, 16.04.2006 01:02 ~ 01:04)

yönetmen, çevirmen baris pirhasan'ın, oyuncu deniz turkali'nin babasıdır.
monologların tadına doyum olmayan romanlara imza atmıştır. sinemayla içli dışlı oluşunun, senaryo yazarlığının izlerini romanlarında da sürmek mümkündür, özellikle de kayip romanlar'da.

(zibende, 12.06.2006 02:08)

Hayran olduğum ve kesinlikle tanışıp konuşmak istediğim yazar.Romanlarında aşk,cinsellik,sosyal olaylar ve siyaset çok güzel sentezlenmiştir.O nedenle benim için bir numaradır GÜVEN romanı ve diğer romanları.
Ayrıca TKP de gördüğü rezillikleri ve edindiği deneyimleri dürüstçe genç kuşaklara aktarmıştır.Umarım bir an önce yeni bir romanı çıkar.

(nakreb, 10.08.2006 20:20)

bilindigi gibi asil adi abdulkadir pirhasan degil abulkadir demirkandir. hasan pulur bugunku yazısında nedenini soyle yazmistir.

abdulkadir demirkan kimdir?
abdulkadir pirhasan 'dır.
abdulkadir pirhasan kimdir?
vedat turkali'dir.
Ortada üç isim olsa da, bir insan var.
* * *
1951 TKP davasında 9 yıla mahkûm olan öğretmen Yüzbaşı Abdülkadir Demirkan, hapisten çıktıktan sonra "Demirkan" soyadını mahkeme kararıyla aile lakabı "Pirhasan"a çeviren, film senaryoları ve romanlarında kullandığı adla Vedat Türkali...
* * *
EMiN Karaca "Vedat Türkali Ansiklopedisi" adını koyduğu kitabın kapağına bir de not düşmüş: "Abdülkadir Pirhasan hakkında bilmek istediğiniz her şey." (inkılap Kitabevi)
Gerçekten öyle, diyelim Vedat Türkali'nin filme çekilen bir senaryosundan söz ediliyor, yönetmen Halit Refiğ'in adı geçiyor, gelsin Halit Refiğ maddesi.
Ya da cezaevi günleri anlatılırken Dr. Hikmet Kıvılcımlı'nın adı geçiyor, "Buyurun doktor huzurlarınızda!"
Senaryosunu Vedat Türkali'nin yazdığı bir filmin oyuncu kadrosunu arıyorsanız, ya da romanları için yapılan eleştirileri, hepsi bu ilginç ansiklopedide var.
"ilginç" dedik çünkü şimdiye kadar "kişiye özel" ansiklopedi görmedik...
Emin Karaca öyle bir çalışıp araştırmış ki, ansiklopediye Vedat Türkali'nin bakkalını, ya da terzisini almadığını sorsak bile garip kaçmaz, onlara bile yer verseydi, kimse, "Ne işi var bunların?" demezdi.
* * *
VEDAT Türkali'nin ilginç anıları da var...
"Demirkan" soyadını "Pirhasan"a çevirmek için mahkemeye başvuruyor, hâkim, kararı verdikten sonra, soruyor:
"Ne, Abdülkadir Bey, tarikat mı kuracaksın?"
Senaryosunu Vedat Türkali'nin yazdığı "Karanlıkta Uyananlar"ın yönetmeni Ertem Göreç... Film bitmiş, kopyaları seyrediliyor, Vedat Türkali'nin tipleri arasında olumlu bir aydın var: Gazeteci Aydın ilhan. Fabrika kapısında işçilerle röportaj yaparken Türkiye doğrularını söyleyen, Türk sinemasına dudak büküp burun kıvıranlardan değil!
* * *
LAKiN filmin bu sahnesine gelince...
Vedat Türkali anlatsın:
"Ne göreyim, öyle bir tip, öyle bir oynatılmış ki! Aydın ilhan eşcinsel görünümünde, aşağılık bir oğlanmış meğer...
Yüreğime inecekti, snop aydınlara takılalım derken, bütün Türk aydınlarını taşlayıp yadsımıştık.
Ne bu Ertem, dedim. Ne var bunda abi, o da puştlardan biri değil mi, deyiverdi."
Neyse oyuncu değiştirilir, o sahne baştan çekilir, yoksa Vedat Türkali senaryodan adını çıkaracaktır.
* * *
"GÜVEN" 2. Dünya Savaşı'nda Türkiye'yi, Türkiye'nin solunu, Türkiye Komünist Partisi'nin öyküsünü anlatır. Öykünün kahramanları TKP'nin yöneticileri, aydınlar ve sempati duyanlardır, tabii Vedat Türkali de bunlardan biridir, Server Tanilli'nin deyimiyle "Roman, hatalarıyla sevaplarıyla Türkiye'de sol hareketin aynasıdır."
Ve bu aynanın bir köşesinde de hep kavga vardır.
Solun solla kavgası...
* * *
BU da doğaldır, bir dünya görüşü, karşı bir görüşün tartışılmasına, iktidarın gücüyle izin vermezse, susturulan görüşün sahipleri kendi kendileriyle kavga ederler, hem de ideolojik değil kişisel kavgalar.
Emin Karaca'nın ansiklopedisinde, bu kavgalardan -hadi polemik diyelim- örnekler var.
Mesela Sevim Belli, Vedat Türkali'ye der ki:
"Usanmadan kaptanlara rota vereceğine, hiç değilse kendi gemisine kaptan olup kendi rotasını çizseydi ya! Karaya oturmuş gemilerde olmazdı şimdi herhalde."
Abdülkadir Pirhasan'ın (Vedat Türkali) cevabı da şu:
"Kaptanlara rota verme işinde de bir terslik olmalı. Aklım hiçbir gün ermedi böyle işlere! Beni Kalkavan dedesi Rıza Kaptan'la mı karıştırdı nedir Sevim kardeşimiz!"
Ne dersiniz, cevap olmuş mu, yerine oturmuş mu?

(adini unutan adam, 23.09.2006 20:42 ~ 28.12.2006 13:58)

ilk kitabı 'usatalık eseri' sayılabilecek kadar iyi olan bildiğim tek yazar! (bkz: bir gün tek başına)

(little girl in bloom, 23.09.2006 20:57)

(bkz: 950 den notlar)

(alfred hickorkmaz, 14.01.2007 15:44)

oldukça muhafazakar bir ailede dünyaya gelmiş, çocukluğunu kuran kurslarında medreselerde geçirmiştir. komünizmle ise lise yıllarında bir arkadaşı sayesinde tanışmıştır. üniversite eğitimi sonrasında parti faaliyetlerini yürütebilmek adına istanbul da kalarak kuleli askeri lisesinde edebiyat öğretmenliği yapmıştır. mihri belli nin çok yakın arkadaşıdır. ayrıca baris pirhasan ve deniz turkali nin babası, zeynep casalini'nin ise dedesidir

(tanrilar cildirmis olmali, 13.03.2007 16:52)

"bir gün tek başına" adlı kitabı okunulası hatta başucu kitabı yapılasıdır. defalarca okunabilir. anlatımının duru olması okumayı kolaylaştırır. çok etkileyici ve sürükleyicidir.

(tiftik kecisi, 16.05.2007 12:56)

son iki ayımı, kitaplarına ve hakkında yazılanlara gömülerek geçirdiğim, fakat hâlâ hakkında doğru dürüst bir inceleme yazmayı başaramadığım, kendini leninist çizgide komünist olarak nitelendiren, gençliğini TKP'yi arayarak geçiren- zira gençlik yılları TKP'nin merkezsizleştirme kararının etkisinin hala hissedildiği yıllara tekebül eder- Üniversiteyi askeri öğrenci olarak okuyan, sonrasında askeri liselerde öğretmenlik yapan fakat askeriyeye yaklaşımı çok da olumlu olmayan, 1951 tevkifatıyla tutuklanıp, yargılama sonunda 7 yıl hapse mahkum olan, cezaevinden çıkışta sinemaya başlayan ve de falan ve de filan...

(gsvvn, 19.06.2007 20:42)

iSTANBUL

"Sis" şairine ithaf edilmiştir.

Salkım salkım tan yelleri estiğinde
Mavi patiskaları yırtan gemilerinle
Uzaktan seni düşünürüm istanbul
Binbir direkli Halicinde akşam
Adalarında bahar
Süleymaniyende güneş
Hey sen güzelsin kavgamızın şehri

Ve uzaklardan seni düşündüğüm bugünlerde
Bakışlarımda akşam karanlığın
Kulaklarımda sesin istanbul

Ve uzaklardan
Ve uzaklardan seni düşündüğüm bugünlerde
Sen şimdi haramilerin elindesin istanbul

Plajlarında karaborsacılar
Yağlı gövdelerini kuma sermiştir.
Kürtajlı genç kızlar cilve yapar karşılarında
Balıkpazarında depoya kaçırılan fasulyanın
Meyvesini birlikte devşirirler
Sen şimdi haramilerin elindesin istanbul

Et tereyağı şeker
Padişahın üç oğludur kenar mahallelerinde
Yumurta masalıyla büyütülür çocukların
Hürriyet yok
Ekmek yok
Hak yok
Kolların ardından bağlandı
Kesildi yolbaşların
Haramilerin gayrısına yaşamak yok

Almış dizginleri eline
Bir avuç vurguncu müteahhit toprak ağası
Onların kemik yalayan dostları
Onların sazı cazı villası doktoru dişçisi
Ve sen esnaf sen söyle sen memur sen entellektüel
Ve sen
Ve sen haktan bahseden Ortaköyün Cibalinin işçisi
Seni öldürürler
Seni sürerler
Buhranlar senin sırtından geçiştirilir
ipek şiltelerin istakozların
ve ahmak selameti için
Hakkında idam hükümleri verilir

Haktan bahseden namuslu insanları
Yağmurlu bir mart akşamı topladılar
Karanlık mahzenlerinde şehrin
Cellatlara gün doğdu
Kardeşlerin acısıyla yanan bir çift gözün vardır
Bir kalem yazın vardır
Dudaklarını yakan bir çift sözün vardır
Söylenmez

Haramiler kesmiş sokak başlarını
Polisin kırbacı celladın ipi spikerin çenesi baskı makinesi
Haramilerin elinde
Ve mahzenlerinde insanlar bekler
Gönüllerinde kavga gönüllerinde zafer
Bebeklerin hasreti içlerinde gömülü
Can yoldaşlar saklıdır mahzenlerinde

Boşuna çekilmedi bunca acılar istanbul
Bulutların ardında damla damla sesler
Gülen çehreleri ve cesaretleriyle
Arkadaşlar çıktı karşıma
Dindi şakalarımın ağrısı

Bir kadın yoldaş tanırdım
Bir kardeş karısı
Hasta ciğerlerini taşıdığı çelimsiz kemikli omuzları
Ve hüzünlü çehresiyle bebelerini seyrederdi
Cellatlara emir verildiği gün haramilerin sarayında
Gebeliğin dokuzuncu ayında
Aç kurtların varoşlara saldırdığı
Tipili bir gece yarısı
Sırtında çok uzak bir köyden indirdi
Otuzbeş kiloluk sırrımızı
Zafer kanlı zafer kıpkırmızı

Boşuna çekilmedi bunca acılar istanbul
Bekle bizi
Büyük ve sakin Süleymaniyenle bekle
Parklarınla köprülerinle kulelerinle meydanlarınla
Mavi denizlerine yaslanmış
Beyaz tahta masalı kahvelerinle bekle
Ve bir kuruşa Yenihayat satan
Tophanenin karanlık sokaklarında
Koyunkoyuna yatan
Kirli çocuklarınla bekle bizi
Bekle zafer şarkılarıyla caddelerinden geçişimizi
Bekle dinamiti tarihin
Bekle yumruklarımız
Haramilerin saltanıtını yıksın
Bekle o günler gelsin istanbul bekle
Sen bize layıksın
Vedat TÜRKALi
muhteşem şiirinin yazarıdır.Bir Gün Tek Başına,Yeşilçam Dedikleri Türkiye,Güven,Mavi Karanlık, Eski Şiirler Yeni Türküler, Kayıp romanlar, Tüm Yazıları Konuşmaları,Bu Ölü Kalkacak / Dallar Yeşil Olmalı (2 Oyun),Komünist,Ölmedikçe Yazılar, Konuşmalar, Soruşturmalar,Özgürlük için Kürt yazıları gibi kitapları vardır.

(koala ggecim, 22.07.2007 03:55)

okuması ne kadar zevkli olursa olsun yazarın diline alışmak biraz uzun sürüyor. kullanılan devrik cümleler alışılınca çok hoş olmasına rağmen başlangıçta insanı zorlar. sayfalar boyunca sürüp giden monologlar ise * sinirlerinizi zorlayabilir. ayrıca romanlarının puntosu* diğer romanlara daha küçüktür. bu yüzden vedat türkali'nin bir kitabını okumanız hesap ettiğinizden biraz daha uzun sürer.

ama yukarda saydığım zorluklara alışırsanız yazar sizi hikayenin ortasına bırakıverir. o küçücük yazıları gözleriniz ağırsa bile bırakmak istemezsiniz.

(sagi, 01.08.2007 00:52)

türk edebiyatının en yetkin kalemlerinden biridir. bir gün tek başına, güven, mavi karanlık gibi birbirinden güzel romanları vardır. solcudur, komünisttir... kendi deyimiyle domuzuna komünisttir. güven, en güzel romanı olmasa da (en güzeli bir gün tek başına'dır) dönemini ve daha önemlisi dönemin psikolojisini çok iyi anlatan romanlardan biridir. amacın psikoloji olduğu zaten romanın adından bellidir. 1940'larda, partiyi arayan gençler ve o gençlerin içine düştükleri "at izi it izine karşışmış" ortamı anlatan bu kitap ayrıca otobiyografiktir. bu kitabından sonra bir de "komünist"i okursanız, tadından yenmez.
iyi özellikleri bir yana vedat türkali son romanı'yla canımızı çokça sıkmış bir insandır. kayıp romanlar, günümüzde geçen bir kitaptır ve kitabın bir bölümünde bir istanbul üniversitesi öğrencisi öldürülür. imam adnan sokak'ta, arkadan uzun namlulu silahla öldürülen bu kişi gerçektir ve adı da önder babat'tır. vedat türkali önder babat'ın adını nasıl böyle kullanabilmiştir, kitaptaki ilişkileri önder'e nasıl atfetmiştir bilemiyorum. her nasıl olursa olsun bu çok can sıkıcı bir durumdur.bu saçmalığı yaşlılığına veriyoruz. gene de okunası bir yazardır.

(siyah inci yagmuru, 21.09.2007 13:26)

Zeynep Casalininin dedesidir. Kitaplarına alışmak hayli zaman alır. En güzel kitabı Güven 1 ve 2 dir.

(meLa, 14.10.2007 01:43 ~ 19.11.2007 23:50)

"Etrafınız kalabalık, bir işiniz var; belki de evlisiniz çocuğunuzda var ayrıca. Ama kendinizi mutsuz ve bu koskoca dünyada yapayalnız hissediyorsunuz. Düşüncelerinizin beyninizin içinde dalaşmasını hissediyor, hangi çelişkinin daha doğru olduğunu bulmaya çalışıyorsunuz. Hele bir de aşk mı yoksa geç kalmışlığın bıraktığı basiretsiz duygular mı emin olamadığınız anlam veremediğiniz hezeyanlarda yaşamaya başlıyorsanız; işte bu tek başınalığın siyah beyaz fotoğrafıdır."

(muhterem fil, 09.11.2007 23:08 ~ 23:18)

orta okulda 'komunist' adlı otobiyografik romanıyla tanıdığım güzel yazar.

(ıslak mayolu adam, 09.11.2007 23:11)

şu noktada kendi kendini tüketmiş gereksiz bir yazardır.

(zinani, 09.11.2007 23:15)

tasvir gücü çok kuvvetlidir, zira kime sorsan okuduğu bir kitabında anlattığı karakteri, şöyle bir olayla karşılaşırsın; ben de tam olarak bunu düşünmüştüm...

(kenan ile gunsel, 19.11.2007 23:37 ~ 27.11.2007 06:15)

tanımayanLarın kendini balkondan atması gereken yazar(mış). *

--spoiler--
sevgi dolu, barış dolu, daha güzel bir dünya için vedat türkali.
--spoiler--
*

(cemsbg, 27.11.2007 06:09)

bir gün tek başına isimli şaheser romanın saygı duyulası, tanınası ve hatta sevilesi * * yazarı.

(cccccnnnnn, 19.12.2007 22:36)

(bkz: yeşilçam dedikleri türkiye)
(bkz: bir gün tek başına)
(bkz: mavi karanlık)
(bkz: güven)

(nedir yani, 10.05.2008 13:52)

feci şekilde bir ek$i sözlük klonudur. yukarıda yazanların hepsi yalan olmakla beraber sadece uludağ sözlük yazarlarını bağlamaktadır. sitede yazanlar birinci dereceden el emeği göz nuru olup yürütülmesi durumunda iş bu kişi uludağ a tatile ıssız bir kulubeye davet edilecek 'ben içerdeyim gel canım nedir problem' denilip uludağ gazozuna ilaç konmak suretiyle etkisiz hale getirilecek ve sonra ibreti alem için bilimum dağ hayvanatına yem yapılacaktır. ayrıca soğuk içilmesi tavsiye olunur ve bundan doğabilecek bir boğaz tahribatı durumunda bana ne denilir.