tatar yayi 

1. Tatar yayı veya kurmalı yay, ergonomik bir tahta gövdeye eklenmiş yaydan oluşan bir uzak mesafe silahtır. Çalışma prensibi, yayı gergin tutan tetiğin çekilmesiyle tahta gövdenin üzerinde bulunan okun ileri fırlatılmasıdır.
   
   Tatar yayı denmesinin nedeni, Tatarlar tarafından Osmanlı imparatorluğu'na kazandırılmış olmasıdır. Yayı germek için küçük bir vinç mekanizmasının kullanılmasından ötürü kurmalı yay terimi de kullanılır.
   
   Bu yayın en önemli özelliği diğer yayların aksine çok iyi zırh delebilmesidir. Tam takım bir şövalyeyi çok rahat öldürebilir. Bu nedenle Orta Çağ'da çok ölümcül bir silah özelliği taşımaktadır. Ancak yakın mesafede çok etkilidir, menzili çok yüksek değildir. Uzak hedefler için isabetli değildir.
   
   Kurmalı yayın en büyük dezavantajı iki atış arasındaki sürenin uzunluğudur. Bir ok attıktan sonra tahta gövdeye yeni bir ok yerleştirip mekanizmayı kurmak gerekmektedir. Yaklaşık olarak dakikada iki ok atar. Yalnız modeline göre değişebilir, örneğin Çinlilerin kullandığı otomatik kurmalı yay ardı ardına 10 (değişebilir) ok atar.
   
   Kurmalı yayın ne zaman nerede keşfedildiği özellikle Pers kaynaklarının Arap istilasında yok edilmesinden dolayı biraz karışıktır. Ancak tahminler i.Ö.600'lerde Çinliler tarafından keşfedildiğidir. Yunan ve Roma dönemlerinde de bilinen bir silahtır.
   
   Kurmalı yayı en çok meşhur eden Avrupalılardır. Yayın Orta Çağ Avrupası'nda kullanılmaya başlanması, Normanlar tarafından olmuştur. Fransız-ingiliz orduları arasında yapılmış olan ünlü crecy savaşında Fransızların sayıca üstün olmalarına rağmen ingilizlere yenilmelerinde, sözü edilen silahın kuşkusuz büyük bir rolü vardır. O dönemde kurmalı yay, arbalest olarak çağrılır. Kurmalı yayın yaygınlaşmasının en önemli nedeni kullanım kolaylığıdır. Genci yaşlısı fark etmeden çok rahat kullanabilir. Normal yayları kullanabilmek için yıllarca eğitim almak gerekirken, kurmalı yay için sadece tetiğe basıp nişan almasını bilmek yeterlidir. Avrupa orduları içinde başlıca ingiliz, Alman, italyan ve Fransız ordularında rağbet görmüştür. Bir fransız kralının yine bu aletle öldürülmesi üzerine papa tarafından şeytan icadı denilerek kullanımı yasaklanmıştır.
   
   Asya'da daha çok elde taşınmayan, yere sabit versiyonları kullanılmıştır. Bunlar çok daha büyük olup, kuşatma silahları olarak tasarlanmıştır. Haçlıların Türk ve Arap atlılarına kurmalı yaylarla başarılı bir şekilde karşı koymaları Orta Doğulu Araplar'ı etkilemiştir. "qaws Ferengi" (Frank yayı) olarak çağırdıkları bu silahı geliştirerek Avrupalılar üzerinde kullanmışlardır. Ayrıca islam orduları, kalelerini bu yaylarla savunmuşlardır. Genelde doğuda savunma aracı görevi görmüştür bu yaylar. Amerika keşfedildikten sonra malzeme kıtlığı nedeniyle tüfekle uğraşmak yerine bir süre kurmalı yaylar tercih edilmiştir.
   
   Çinliler, kurmalı yayı geliştirerek otomatikleştirmişlerdir. ismi Chu-ko-nu olarak geçer. Normal kurmalı yay üzerine eklenen bir şarjör ve koldan oluşur. Kolunun ileri-geri hareketiyle şarjördeki oklar sırayla atılmaya başlanır. Ağır ve hantal olduğu için kucakta taşınır. Sol elle gövdeden, sağ elle koldan tutularak kullanılır. Nişan alması biraz zordur; ancak önemli olan attığı ok sayısıdır. En büyük özelliği hiç kurmaya vakit kaybetmeden okların hızlı bir şekilde (eğer yay sabitlenmişse) hedefe yağmur etkisi yapmasıdır. Çok etkili bir silahtır, özellikle kale savunmalarında kullanılmıştır. En güzel tarafı da her askerin kolaylıkla kullanabilmesidir. Özellikle eğitimsiz askerler için güzel bir silahtır.
   
   Günümüz teknolojisiyle avcılık için tasarlanmış dürbünlü ve lazer görüşlü modelleri de mevcuttur. Günümüzde marangozluktan anlayan ve ahşap çeşitlerinden anlayan insanların bu silahlardan birini kolaylıkla yapabilmesine rağmen piyasada ticari olarak özellikle Carbon Fiber'den üretilmiş çok güçlü modelleri av meraklılarına hitap ediyor. günümüzde tatar yayı ile avlanmak başlı başına bir avcılık kategorisini teşkil etmektedir. Özellikle günümüzde yapılan Tatar yaylarının çok güçlü olmaları ve ateşli silahların aksine sessiz çalıştıkları için bir çok ülkede kullanımları yasalarla sınırlandırılmıştır.
   
   --spoiler--
   http://tr.wikipedia.org/wiki/Tatar_Yay%C4%B1
   --spoiler--
   #4073556 (conspirator, 11.10.2008 12:04)
2. (bkz: arbalet.)
   #4073567 (conspirator, 11.10.2008 12:08)