sandor petofi 

1. Macarların Hürriyet savaşçısı ve milli şairidir.
   (bkz: Bir Düşünce Kurcalar Kafamı)
   #908264 (vend avesta, 25.11.2006 19:07)
2. Ağaç olurum eğer ağacın çiçeği isen...
   Sen çiy isen ben çiçek olurum
   Çiy olurum eğer güneş ışığı isen...
   Sırf birleşelim diye.
   #1042967 (LocK, 23.12.2006 14:59)
3. Sandor Petöfi
   
   Bir düşünce durmadan kurcalar kafamı:
   Yatakta, başım yumuşak yastıkta mı ölmeli?
   Yoksa bir karanfil gibi mi solmalı yavaşça,
   Gizli bir kurdun içten içe kemirdiği?
   Sessiz sedasız eriyip gitmeli mi yoksa
   Boş bir odaya bırakılmış mum gibi?
   istemem, tanrım, böyle ölüm istemem!
   Ölmeyi dilerim ben, ölmeyi birdenbire:
   Ayakta, yıldırımla parçalanan bir ağaç gibi,
   Kasırgayla devrilen bir ağaç gibi ölmeyi,
   Uçuruma yuvarlanan bir kaya gibi,
   Tepeden tırnağa titrete sarsa yeri göğü.
   Uyanacak bir gün kölelikten usanan halklar,
   Koşacaklar savaş alanına doğru.
   Yüzler yalım yalım, bayraklar altında duracaklar.
   Dört bir yanda pırıl pırıl şu onurlu parola:
   Herkese özgürlük! Her yerde özgürlük, her yerde!
   Yayınca halklar bağıra bağıra
   Bu sözcükleri dört bucağa, doğudan batıya,
   Ve başlayınca saldırılar zorbalara karşı,
   isterim ölmek en ön sıralarda,
   isterim sulasın yüreğim şeref tarlasını
   Gençliğimin fışkıran al kanlarıyla.
   Ağzımdan çıkan mutlu son sözüm
   Bastırılsın isterim çelik gürültüsüyle,
   Borazan sesiyle, top gümbürtüsüyle.
   Kazanılan zaferle atlar kişnesinler,
   Var hızlarıyla çiğneyip geçsinler cesedimi,
   Bıraksınlar paramparça gövdemi savaş alanında.
   Başlayınca sonra cenaze töreni,
   Getirilsin bir araya bütün kemiklerim,
   Matem marşları çalsın durmadan
   Kara tüllü bayraklar altında.
   Bir mezara gömülsün kahramanların hepsi,
   Senin uğrunda can verenlerin hepsi,
   Ey özgürlük, en dünyanın özgürlüğü!
   
   Türkçesi: A. Kadir Asım Bezirci
   #1042970 (LocK, 23.12.2006 15:00)
4. 1 Ocak 1823' te Kiskörös' te doğar Sandor. Ulus bilincinin oluşmadığı günlerdir bugünler henüz. Osmanlı etkisini sürdürmektedir Avrupa da. Sandor, ülkelerin kaderinin kılıçla çizildiği ve savaşın henüz bir endüstri olduğunu kestiremediği on altı yaş günlerini sürerken, gönüllü asker olarak orduya yazılır. Ancak küçüklüğünden beri hatta bir kez evden kaçarak katılmak istediği- gezici tiyatro kumpanyalarında kalır aklı.
   
   O güne dek uğruna mücadele verilmiş ancak hapislere doldurulmuş onlarca yurtsever Macar devrimcisinden çok, Sandor'da ruhunu yakalamıştır Macar ulusal hareketi. Halk arasında bir efsane olan Lajos Kossuth, Mıklos Wesselenyı ya da Mihaly Vörösmarty, çok sıkı bir gencin anarşist yurtseverliğinden aldığı destekle daha bir inanır olmuşlardır özgürlüğe. Viyana kuşatmasında Kara Mustafa Paşa' nın yenilgisi Avusturya' yı yöneten Habsbourg soyunun Avrupa' da bir anda prestijini arttırmış ve savruk, ulus bilincinden yoksun Macarları, Avusturya boyunduruğuna sokmuştu. 16 yaşında Macar ordusuna yazılan Sandor, böylece Avusturya ordusunun bir askeri olmuş; ancak burnundan sürekli kan gelmesi yüzünden iki sene sonra çürüğe ayrılmıştır.
   
   1789 Devrimi sadece Avrupa' da değil, bütün dünyada özgürlük ve ulus bilinci kavramını getirmişti yanı sıra. Macarların Osmanlı tutsaklığı yerini Avusturya tutsaklığına bırakmış, değişen hiçbir şey olmamıştı onlar için. Ulusal hareket adına savaş verenlerin hepsi hapishanelerdeydi. Macar ulusal kültüründen söz etmek oldukça güçtü. Çünkü ulusal kültür; Sandor'un deyimiyle, yüksek salon şiirleriyle ifade edilmekten çok, halkın içinden gelen derin iç çekişlerde aranmalıdır. Artık şiir acı çekmelidir. Küfür etmelidir şiir. Bağırıp özgürlüğü çağırmalıdır. Çünkü şiir bayrağı, özgürlük bayrağıdır. Eski şiir uydurma, şişirme, yavan ve sahtedir. Sesimiz halk için ve halktan yana, halkın sancılarını anlatan ve sızlayan kırık melodilerle süslenmelidir artık. Artık estetik, acının estetiğidir. Ulusal kurtuluş için mücadele verilmeli, Tuna' nın iri balıkları Avusturya sarayının sofralarına gitmemelidir.
   
   Kitaplı Sandor, lakabıyla tanınan Sandor Petöfi, devrim liderlerinin serbest bırakılması, basın özgürlüğü, yazarların tahliyesi ve sansürün delindiği bir halk hareketinin içinde bulur kendini. Hem subay olarak Macar ordusunun eğitmeni hem de şiirleriyle ateşli bir militandır. Tarih 15 Mart 1848'i gösterdiğinde Macar halkı, Avusturya sarayına savaş açar. Lider, hapisten kısa bir süre önce çıkmış Lajos Kossuth' tur. Sandor, neredeyse bütün Macaristan'ı yaya dolaşmak pahasına gönüllü asker toplamış ve oldukça güçlü bir ordunun oluşmasını sağlamakta aktif olarak çalışmıştır. Tarihlerin karanlığında birer inci gibi parlayan halk hareketlerinden biri daha zafere ulaşmış ve Avusturya sarayı, Macaristan' da bağımsız bir hükümetin kurulmasını tanımak zorunda kalmıştır.
   
   Sandor Petöfi, ya açlıktan, ya soğuktan diyerek, son parasıyla Peşte'ye gelip yeşil ciltli defterindeki şiirlerini büyük şair Vörösmarty' e uzattığı günkü karamsarlığını sürüyordu yine. Devrimin mimarlarından biri olan Petröfi' yi anlamakta güçlük çekiyordu diğerleri. Neden! diyorlardı, işte kurduk ya hükümetimizi, daha ne? Petöfi, Mart ayaklanmasının ancak birinci perde olduğunu söylüyor, bunun Habsbourglardan büsbütün ayrılmayla sonuçlanacak ikinci perdenin gerekliliğini bildiriyordu arkadaşlarına. Yeni hükümet ve Petöfi ilk kez karşı karşıya geliyor ve Petöfi'nin milletvekili seçilmemesiyle sonuçlanacak birtakım siyasi oyunların başlangıcı oluyordu.
   
   Çok değil, altı yedi ay geçmeden daha, Kossuth, Petöfi' nin yönelişini doğruluyor ve ikinci kez savaşa başlıyordu Habsbourglarla. Her ne kadar küstürülmüş olsa bile, halk hareketindeki sorumluluğunu bilen Petöfi, dayanamıyor, bu savaşa da katılıyordu. Topraklar bir alınıyor, bir veriliyordu. Bu gitti geldi çirkinlik, binlerce Macar yurtseverinin kanıyla sulanmış toprakları, yeni Macaristan diye selamlayacakken, Avrupa'nın ağabeyi Çarlık Rusya' sı silahlarının namlusunu Macar halkına çeviriyor ve Segesvar Savaşı adıyla tarihe geçecek savaşta, Macarları kendi kanında mağlup ediyordu.
   
   Kısacıkta olsa Macaristan tarihini anlatmam gerekti, çünkü Sandor Petöfi'nin diğer halk liderleri arasındaki yerini daha net kavrayabilip,bir kişinin bile bir ulusun kaderine ne denli etki yapabileceğini göstermek istedim. Alıghieri Dante' yi kendi dilinden okuyabilmek için italyanca öğrenen bu inatçı adam, bir meyhane kavgasını, Macar destanlarının ağır ve yapış yapış diliyle kaleme almış; böylece, ilk kez yüksek şiiri tarihin karanlığına göndermiştir. Aristokratik dilin sahteliği, yerini halkın çığlıklarına bırakmıştır artık.
   
   --spoiler--
   http://www.btasahnesi.net...kaleler/sandor/sandor.htm
   --spoiler--
   
   Ayrıca Macar bagımsızlık marşı olan Talpra Magyar, (Kalk Macar) onun eseridir.
   #3855182 (conspirator, 22.08.2008 16:45 ~ 16:51)
5. 15 Mart 1848 ayaklanmasına Peşte gençliğinin önderi olarak katılmıştır ve "Talpra, magyar!" (Haydi Macar, Uyan!) adlı şiiri macar devrimi'nin simgesi olmuş Macar lirik şair, ulusal kahraman.
   #3955286 (I belong to che, 12.09.2008 22:55)