divan siirinde sevgili 

1. divan şiirinin ana karakterleri aşık ve sevgilidir. Arada sırada bu ana kadroya rakip de dahil olmaya çalışır. Sevgili de rakibe yüz vermez mi... işte aşık o zaman kahrolur. ama ne yapsın hercaidir sevgilisi, onu öyle sevmiştir bir kere.
   
   Sevgili aşığı bir bakışıyla aşığı mest eder. Kimi beyitlerde nokta gibi, kimilerinde ise açılmamış bir gül*, hatta hatta bazılarında hiç olarak tasvir edilen dudaklarında beliren bir tebessüm* aşığı ve ağyarı kendisine kul, köle eder. zülf-i perişanı yedi iklime nam salmıştır. Saçlarının kokusu âşıkları mest eden bir misk ü amberdir. Ee şeyh galip boşuna mı demiştir:
   
   "Galib maarifin de safası değer veli
   Canan vasfıdur hele aslı tegazzülün" diye...
   
   Yani bu beyte göre, gazel söylemenin amacı bile esasen sevgilinin güzelliğini terennüm etmektir. işte sevgili böyle güzel, böyle uludur aşığın gözünde. O serv i revanın gamzesi ayrı güzel, çeşmi, dehanı, lebi ayrı güzeldir. Aşığa her bakışı aşığın bağrında yaralar açacak kadar tesirlidir, müjganı hançer olur aşığın sinesine saplanır. Hilal kaşlarının kıvrımı aşığın kendisine çizdiği yoldur. Sevgilinin beni aşığı yakalayan bir tuzaktır. Aşık sevgilinin çene çukuruna düşüp, orada hapsolmuştur, sevgiliden bu yüzden vazgeçemez. *
   #1336621 (yasak merve, 23.02.2007 01:27 ~ 01:29)
2. son derece içli manalarla anlatılır sevgili figürü.
   sadece dünyevi manadaki aşk değil aynı zamanda ilahi aşkı da aynı anlatım bütünlüğü ile ifade ederler divan şiirinde. bu derinlik, incelik insanı alır görürür hayranlar diyarına...
   
   Sor dil-i bîçâremin hâlin perîşan zülfüne
   Hâlini bilmez perîşânın perîşan olmayan
   
   *
   *
   #1336710 (balyancho, 23.02.2007 01:58)
3. bu sevgilinin bazı şairler için erkek olma ihtimali varmış. * *
   
   (bkz: sizin gibi seri eksi oy verirmiş o da)
   #1336716 (serbest radikal, 23.02.2007 01:59 ~ 05:10)
4. vasfettiğin dilber bu şehr içre yok nedim,
   bir peri suret görünmüş bir hayal olmuş sana...
   #1336723 (art ist, 23.02.2007 02:01)
5. çoğunlukla tasavvufî aşk ile sevilen bir sevgilidir.
   #1336730 (çakan adam, 23.02.2007 02:05)
6. bütün özellikleri aşırı derece abartılan sevgilidir.
   #1336736 (dobrowski, 23.02.2007 02:08)
7. tasvvufî şiilerdeki sevgili allahtır. ilahi aşkla sevilmesi bu sevgiliyi beşeri aşk duyulan sevgiliden ayırır.
   
   şehrengizlerdeki sevgililer ise erkektir. çünkü bir yörenin güzelleri anlatılır bu tür eserlerde. dönemin adabına göre adı sanı bilinen bayanlar ulu orta beyitlerde zikredilmez. hoş, erkeklerin beyitlere konu olması da sakatlık taşıyan ayrı bir meseledir. ama bunları sevgili olarak değil, sadece beyitlere konu olan güzeller(!) olarak algılamak daha mantıklı olur.
   
   kimi şiirlerde de erkek sevgililerden bahsedildiği yönünde çeşitli tartışmalar vardır. *
   #1336737 (yasak merve, 23.02.2007 02:08)
8. bizim divan şairlerinin, sevgili yüzünden çektiklerini bunca yüceltmeleri, övmeleri, giderek o acıyı sevmeleri, okuru şaşırtır önce, inandırıcı gelmez de ondan. sevgiliye kavuşmak, doymak dururken, ayrılık acısını yüceltmek neyse? ama divan şiirinin ortak bir konusudur o; gerçi içtenliği yoktur, başka bir deyişle, o şairler gerçek bir sevgiye düşüp de başlarından geçeni yazıyor değillerdir, ama yazdıklarında yine de gerçeğin özü vardır.
   
   aşkın belası yoh deyuben aşka düşme var
   kim aşık oldu kim dedi aşkın belası yoh
   
   hangi aşık, doktora gidip de, kendisini aşktan kurtaracak bir ilaç ister? öyle bir ilaç olsa satılmaz. "el çek ilacımdan tabib..." dizesi de bunu anlatmak için söylenmiştir. nesimi'nin,
   
   yarin gelür hemişe cefası nesimi'ye
   sen sanma kim nesimi'ye yarın atası yoh
   
   beyti de konuyu daha başka bir biçimde anlatıyor; şair, sevgilisi yüzünden çektiği cefayı, sevgilinin bir armağanı saydığını söylüyor. ama bence bu örneklerin en güzeli, şeyhüislam yahya efendi'nin şu dizesidir:
   
   neler çeker bu gönül söylesem şikayet olur
   
   gönlünün çektiğini söylemekten, "şikayet" sanılır diye korkuyor.
   
   gerçekten de bütün sevgilerde, sevginin getirdiği acılara katlanma niteliği vardır. içkiye düşkün bir arkadaşım, geçende, bu yüzden çektiklerini anlatıyordu: sabahları kalkamıyormuş yatağından, her yanı ağrıyormuş, iştahtan kesilmiş, elleri titriyormuş...
   
   "e... karaciğer dayanmıyor, baş kaldırıyor artık," dedi.
   
   benim, "kessen içkiyi ya da azaltsan," demem üzerine de hemen: "yo... o kadar uzun boylu değil," diye karşılık verdi, "seviyorum içkiyi, ne yapsa razıyım, yakınıyorum sanma."
   
   ben de ona, naili'nin dizesini, bir sözcüğünü değiştirip onun durumuna uydurarak okudum:
   
   neler çeker bu ciğer söylesem şikayet olur
   #1691003 (vernon sullivan, 27.05.2007 00:03)
9. (bkz: sanem) *
   (bkz: gül) * *
   #1692202 (MansonicAddiction, 27.05.2007 12:24)
10. ağzı nokta olarak resimlendirilen ve bel kısmı yapılmayan yapılacak ise kemer ile çizilen, kadın veya erkek cinsiyeti taşımayan varlık. resimlendirildiğinde yaratığa benzer.
    #4784909 (balmsd, 01.03.2009 03:34)