bugün 2056 başlık

alp er tunga

  1. 3 3
    türk destan kahramanıdır kendileri ve ayrıca Turan hükümdarıdır.
    #102740
  2. 9 9
    alp er tunga öldi mü
    isız ajun kaldı mu
    ödlek öçin aldı mu
    emdi yürek yırtılur.

    ödlek yarağ közetti
    oğrun tuzağ uzattı
    begler begin azıttı
    kaçsa kah kurtulur?

    begler atın urgurup
    kadgu anı turgurup
    mengzi yüzi sargarup
    korkum angar türtülür.

    uluşıp eren börleyü
    yırtıp yaka urlayu
    sıkrıp üni yırlayu
    sığtap közi örtülür.

    könglüm için ötedi
    yitmiş yaşıg kartadı
    kiçmiş ödig irtedi
    tün kün kiçip irtelür.
    #105868
  3. 5 5
    söz konusu kişi saka türklerinin hakanıdır. o öldükten sonra söylenen sagu * lise 2 ye geçen tüm öğrenciler tarafından bir şekilde ezberlenir. ömür boyunca da akıldan silinmez.
    #127732
  4. 1 1
    alper tunga öldi mu
    ıssız acun kaldı mu şeklinde bizi meraka teşvik eden lise yılları edebiyat dersi sorunsalı.
    #256813
  5. 10 2
    ilk olarak firdevsinin şehname isimli eserinde rastlanan daha sonra ululardan ulu bir türk lider oldugu anlaşılan insandır.lise2 ve lise3 sınıfı öğrencilerinin hemen hemen tüm yıl yaptıkları iğrenç geyiğe özne olması ise çok acıdır..

    alper tanga giydi mi?
    ıssız yolda kaldı mı?
    #257401
  6. 0 0
    lisede zorla ezberlediğim sevgili lise hocamın her sınavda sorduğu destan.
    #476562
  7. 2 2
    lisede edebi metinler ve edebiyat kitaplarının vazgeçilmez kahramanı.yogun bi ingilizce bombardımanından sonra biraz fazla öz türkçe gelse de iyi ki vardır.
    #476633
  8. 2 0
    türk e ait birşeylerle dalga geçme arzusu içinde yanıp tutuşan gençliğin ilk saldırdığı terimlerden biridir. iyiki vardır da kendine küfür etme aşkına mashar olmuşları günyüzüne çıkarır.
    #476673
  9. 0 0
    (bkz: alp er tunga destanı)
    #512077
  10. 2 2
    alp er tunga öldi mü?
    isız ajun kaldı mu?
    ödlek öçin aldı mu?
    emdi yürek yırtılur.

    ödlek yarağ közetti
    oğrun tuzağ uzattı
    begler begin azıttı
    kaçsa kah kurtulur?

    begler atın urgurup
    kadgu anı turgurup
    mengzi yüzi sargarup .
    korkum angar türtülür.

    uluşıp eren börleyü
    yırtıp yaka urlayu
    sıkrıp üni yırlayu
    sığtap közi örtülür.

    könglüm için ötedi .
    yitmiş yaşıg kartadı
    kiçmiş ödig irtedi
    tün kün kiçip irtelür

    türkiye türkçesine aktarılmış hali şu şekildedir:

    Alp Er Tunga Öldü mü
    Dünya sahipsiz kaldı mı
    Korkak öcünü aldı mı
    şimdi yürek yırtılır

    Felek yarar gözetti
    Gizli tuzak uzattı
    Beğlerbeyini kaptı
    Kaçsa nasıl kurtulur

    Erler kurt gibi uludular
    Hıçkırıp yaka yırttılar
    Acı seslerle bağırdılar
    Ağlamaktan gözleri kapandı

    Beğler atlarını yordular
    Kaygı onları durdurdu
    Benizleri yüzleri sarardı
    Safran sürülmüş gibi oldular
    #512088
  11. 5 5
    Yaradılış Destanından sonra bilinen ilk büyük ve millî Türk Destanı Alp Er Tunga Destanıdır. Fakat bu destanın, hattâ özeti hakkında dahî kesin bilgiler edinilmiş değildir; çok eski çağlarda ve Türk Boylan arasında böyle bir destanın söylenmiş olduğu, bilinmeyen sebeplerden, belki de bu destanlardan sonra çekirdeklenmeye başlayan ve daha etkili bir şekilde Türk Boylarını coşturan destanlar, özellikle Oğuz Kağan Destanının etkisiyle unutulmağa başlamış olabileceği varsayımını kabul etmek zorundayız,

    Alp Er Tunga Destanı hakkındaki bilgilerin en önemli kaynağı Divan-ı Lugat-it Türk'tür. Milâttan sonra on birinci yüzyılda Kâşgarlı Mahmut tarafından yazılan bu eserde, Destanın, büyük bir ihtimâlle son kısımlarına ait bir ağıt (sagu) yazılı olarak verilmektedir.

    Bu Türk Beğlerinde atı belgülük
    Tunga Alp Er idi katı belgülük
    Bedük bilgi birle öküş erdemi
    Biliglig ukuşlug budun ködremi
    Tacikler ayur ânı Afrasyab
    Bu Afrasyap tutdı iller talab

    Bugünkü Türkçemizle: "Alp Er Tunga, Türk Beyleri içinde adı ve kutsallığı bilinen ve tanınan bir yiğit idi; geniş bilgisinin yanında sayılamayacak kadar çok erdemi vardı: bilgiliydi, anlayışlıydı, meziyetleri çoktu. iranlılar ona, Afrasyab adını vermişlerdi. Afrasyab dünyaya hükmetti" anlamına gelen bu ağıttan, Alp Er Tunga'nın, iranlılar arasında da çok iyi bilindiği anlaşılmaktadır. Nitekim, iran Destanı olan Şehnâme'nin yazan Firdevsî de, destanının büyük bir kısmında Afrasyab'ın kahramanlıklarından söz etmek zorunda kalmıştır. Başka bir milletin kahramanından, kendi destanlarında söz edilebilmesi için o kahramanların gerçekten çok büyük değer taşımaları gerekmektedir. Alp Er Tunga'da bu değerler fazlasıyla vardır. Şehnâme'ye göre, önce Turan ülkesinin şehzadesi sonra da hakanı olarak adı geçen Alp Er Tunga Îran-Turan savaşlarının çok ünlü Turan kahramanıdır. Babasının öğüdünü tutmuş ve o zaman güçlü bir ülke olan iran'a savaş açmıştır. Selvi gibi uzun boylu, kollan ve göğsü aslana eş güçte ve fil kadar güçlü bir yiğitti, iranlıları yendi. iran hükümdarını esir aldı.

    iran ülkesinde bir çok padişahlıklar bulunuyordu. Bunlardan biri de Kabil Padişahlığı idi ve başında da Zal adlı biri vardı. Kabil Padişahı Zal, Alp Er Tunga'nın elinde esir olan iran Hükümdarını kurtarmak için Turan ülkesine yürüdü. Alp Er Tunga'yı yendi ama hükümdarını kurtaramadı. Zaman geçti. iran ülkesine hükümdar olan Zev de öldü. Bunu fırsat bilen Alp Er Tunga iran'a bir daha savaş açtı . O zamana kadar Zal da yaşlanmışta. Kendi yerine, Alp Er Tunga'ya karşı oğlu Rüstem'i yolladı. 'Halen Anadolu'da Zaloğlu Rüstem adıyla meşhur olan halk kitaplarında Zaloğlu Rüstem ile Arap Üzengi cengi diye hikâyeleri anlatılan bu ünlü iran kahramanı ile Alp Er Tunga arasında sayısız savaşlar oldu. Savaşların çoğunu Rüstem kazandı bir kısmını Alp Er Tunga kazandı. (Şehnâme iran destanı olduğu için bunu olağan saymak gerekir.)

    Bu savaşlar sürüp giderken, iran'ın, hükümdarı bulunan Keykâvus, oğlu Siyavuş'u ve Zaloğlu Rüstem'i gücendirmişti. Gücenmenin sonucu olarak şehzade Siyavüş kaçıp Alp Er Tunga'ya sığındı. Orada uzun zaman kaldı, hattâ Türk yiğitlerinden birinin kızıyla evlendi, Keyhüsrev adında da bir oğlu oldu.

    Keyhüsrev büyüyünce, iranlılar onu kaçırıp hükümdar yaptılar. Keyhüsrev Zaloğlu Rüstem'i hoş tutup, gönlünü aldı ve Alp Er Tunga'nın üzerine gönderdi. Yine bir çok savaşlar oldu. Çoğunda Alp Er Tunga yenildi. Ve en sonunda Alp Er Tunga iyice yoruldu, ordusu dağıldı, askeri kalmadı. Tek başına dağlara çekildi. Orada, bir mağarada tek başına yaşadı. Fakat günün birinde izini keşfedip yerini buldular. Alp Er Tunga suya atlayıp kurtulmak istedi; fakat daha önce davranan Iran askerleri yetişip saldırdılar. Yiğitçe doğuştu ama ihtiyardı, yorgundu, tek başınaydı. Öldürdüler.

    Daha önce de belirttiğimiz gibi, çok şuurlu bir Iran milliyetçisi olan Firdevsî'nin Zal Oğlu Rüstem'i ve diğer iran asker ve hükümdarlarını üstün görmesi, savaşların çoğunda Alp Er Tunga'yı yenik durumlara düşürmesi olağan karşılanmalıdır. Alp Er Tunga'mn çok büyük bir yiğit, üstün değerlere sahip bir Hakan olduğunu anlamak için bir Iran Destanında ne kadar değerli bir yer kapladığı düşünülmelidir. Firdevsî, kendi milletinin kahramanlarını değerlendirebilmek için ancak bir Türk Hakanını ölçü olarak aldıysa bu bile, Alp Er Tunga'mn nasıl bir destan yiğidi olduğunu gösterir. Gerçi Iran ve Turan savaşlarının önde gelen bir yiğidi olarak Alp Er Tunga gerçek kişiliğe de sahiptir; Firdevsî'nin Alp Er Tunga'yı seçişinde bu gerçek payı da muhakkak vardır ama aslında Alp Er Tunga, destanlara has kişiliği ile Firdevsî'yi etkisi altına almıştır.

    Prof. Zeki Velidî Togan'a göre M.Ö. dördüncü yüzyıla kadar yaşamış olan ve M.Ö. yedinci yüzyılda OrtaTiyanşan çevresinin en güçlü devleti olarak gelişmiş bulunan, Hunlardan önceki büyük Türk Devleti Şu veya Saka adını taşımaktadır. Bu Türk imparatorluğu, birçok kavimler üzerinde egemenlik kurmuş olup Güney Rusya'yı da içine almak üzere Doğu Avrupaya kadar yayılmıştır. Bir kısım tarihçiler Doğu Avrupa bölümündeki sakalara iskit, Orta Asya ve Azerbaycan çevresindekilere Saka adını vermektedir. M.Ö. yedinci yüzyılda en güçlü ve en parlak devrini yaşamış olan bu Türk imparatorluğunun Hakanı ise alp Er Tunga'dır. * *
    #559121
  12. 1 1
    Divan-ı Lugat-it Türk'te, Alp Er Tunga için söylenen ağıtlardan (Sagu) bazı parçalar kaydedilmiştir.

    Bu parçalar, o günkü ve bugünkü Türkçe söyleyişle aşağıya alınmıştır:

    Alp Er Tunga öldi mü?
    Isız ajun kaldı mu?
    Ödlek öçin aldı mu?
    Emdi yürek yırtılur.
    Ödlek yarağ közetti
    Oğrun tuzağ uzattı
    Begler begin azıttı
    Kaçsa kah kurtulur?
    Begler atın urgurup
    Kadgu anı turgurup
    Mengzi yüzi sargarup .
    Korkum angar türtülür.
    Uluşıp eren börleyü
    Yırtıp yaka urlayu
    Sıkrıp üni yırlayu
    Sığtap közi örtülür.
    Könglüm için ötedi .
    Yitmiş yaşıg kartadı
    Kiçmiş ödig irtedi
    Tün kün kiçip irtelür

    Alp Er Tunga öldü mü?
    Kötü dünya kaldı mı?
    Felek öcünü aldı mı?
    Şimdi yürek yırtılır.
    Feleğin silahı hazır
    Gizli tuzak kurdurur
    Beyler beyini vurdurur
    Kaçsa nasıl kurtulur?
    Beyler atlarını yorup
    Kaygıdan çaresiz durup
    Beti benzi sararıp
    Sarı safrana döndüler.
    Erler kurt gibi hıçkırdı
    Yaka bağır yırtıp durdu
    Acı ağıtlar çığırdı
    Yaş akar gözler kurur.
    Gönlüm içinden yandı.
    Geçmiş zamanı andı.
    Geçen günler nerdedir? * *
    #559125
  13. 1 1
    Alp Er Tunga

    Sakalar dönemine âit Alp Er Tunga ve şu olmak üzere iki destan tesbit edilmiştir. Alp Er Tunga, M.Ö. VII. yüzyılda yaşamış kahraman ve çok sevilen bir Saka hükümdarıdır. Alp Er Tunga Orta Asya'daki bütün Türk boylarını birleştirerek hâkimiyeti altına almış daha sonra Kafkasları aşarak Anadolu Suriye ve Mısır'ı fethetmiş ve Saka devletini kurmuştur. Alp Er Tunga'nın hayatı savaşlarla geçmiştir. Uzun süre mücadele ettiği iranlı Medlerin hükümdarı Keyhusrev 'in davetinde hile ile öldürülmüştür. Alp Er Tunga ile iranlı Med hükümdarları arasındaki bu mücadelelerin hatıraları uzun asırlar hem Türkler hem iranlılar arasında yaşatılmıştır. Alp Er Tunga, Asur kaynaklarında Maduva, Heredot'ta Madyes, iran ve islâm kaynaklarında Efrasyab adlarıyla anılmaktadır.

    Orhun Yazıtlarında "Dokuz Oğuzlar" arasında "Er Tunga" adına yapılan "yuğ" merasiminden söz edilmektedir. Turfan şehrinin batısında bulunan "Bezegelik" mabedinin duvarında da Alp Er Tunga'nın kanlı resmi bulunmaktadır. "Divan ü Lügat-it Türk" ün yazarı Kaşgarlı Mahmud'a ve " Kutadgu Bilig" yazarı Yusuf Has Hacip'e göre "Alp Er Tunga" iran destanı "şehname" deki büyük ve efsanevî Turan hükümdarı "Efrasiyab"dır. Divan ü Lûgat-it Türk'de Turan hükümdarlığının merkezi olarak "Kaşgar" şehri gösterilmektedir. islâmiyeti kabul etmiş olan Karahanlı devleti hükümdarları da kendilerinin "Efrasyap" sülalesinden geldiklerine inanmışlar ve bunu ifade etmişlerdir. Moğol tarihçisi Cüveyni de Uygur devletinin hükümdarlarının da Efrasyap soyundan olduğunu yazmaktadır. şecere-i Terakime'ye göre Selçuklu Sultanları kendilerini Efrasyab soyundan kabul ederlerdi. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğıinin dağılmasından sonra iletişim kurmak imkânı bulduğumuz ve Rusların Yakut adını verdiği Türk gurup aslında kendilerine Saka dediklerini söylemişlerdir. Tarih içinde kaybolduğunu düşündüğümüz Saka Türklerinin az da olsa bir bölümünün bugün hayatiyetlerini sürdürmeleri pek çok meselenin yeniden araştırılarak doğruların ortaya çıkmasına yardımcı olabilecektir.Tarihçi Mesudî de M.S. 7. yüzyılın başındaki Köktürk hakanının "Efrasyab" soyundan olduğunu yazmaktadır. Bütün bu bilgilerden hareketle "Tunga Alp" le ilgili efsanelerin Kök Türklerden önce doğu ve orta Tiyanşan alanında yaşayan Türkler arasında meydana geldiğini ve bu destanın daha sonraları Kök Türk ve Uygurlar arasında yaşayarak devam ettiğini göstermektedir.Alp Er Tunga destanının metni bu güne ulaşamamıştır. Bir kısmından yukarıda bahsettiğimiz kaynaklarda bu değerli Saka hükümdarı ve kahramanı hakkında bilgiler ve bir de sagu (ağıt) tesbit edilmiştir:

    Alp Er Tunga Öldü mü
    Dünya sahipsiz kaldı mı
    Korkak öcünü aldı mı
    şimdi yürek yırtılır

    Felek yarar gözetti
    Gizli tuzak uzattı
    Beğlerbeyini kaptı
    Kaçsa nasıl kurtulur

    Erler kurt gibi uludular
    Hıçkırıp yaka yırttılar
    Acı seslerle bağırdılar
    Ağlamaktan gözleri kapandı

    Beğler atlarını yordular
    Kaygı onları durdurdu
    Benizleri yüzleri sarardı
    Safran sürülmüş gibi oldular
    Kutadgu Bilig'de "Alp Er Tunga" hakkında şu bilgi verilmektedir: " Eğer dikkat edersen görürsün ki dünya beyleri arasında en iyileri Türk beyleridir. Bu Türk beyleri arasında adı meşhur ikbali açık olanı Tonga Alp Er idi. O yüksek bilgiye ve çok faziletlere sahip idi. Ne seçkin, ne yüksek, ne yiğit adam idi ; zaten âlemde ferasetli insan bu dünyaya hâkim olur. iranlılar ona Efrasiyap derler; bu Efrasiyap akınlar hazırlayıp ülkeler zaptetmiştir. Dünyaya hâkim olmak ve onu idare etmek için pek çok fazilet, akıl ve bilgi lâzımdır. iranlılar bunu kitaba geçirmişlerdir.Kitapta olmasa onu kim tanırdı." Bugünkü bilgilerimize göre Alp Er Tunga ile ilgili en geniş bilgi iran destanı şehname'de tesbit edilmiştir. şehname'nin başlıca konularından biri iran -Turan savaşlarıdır. Bu destana göre en büyük Turan kahramanı önce şehzade sonra hükümdar olan Efrasyap'tır.şehname'deki Alp Er Tunga ile ilgili bilgiler şöyle özetlenebilir:

    "Turan şehzadesi Efrasyap babasının isteği üzerine iran'a harp açtı. iki ordu Dihistan'da karşılaştılar.Boyu servi, göğsü ve kolları arslan gibi ve fil kadar kuvvetli olan Efrasyap, iranlı'ları yendi. iran padişahı Efrasyap'a esir düştü. iran'ın ilk intikamını o zaman iran'a bağlı olan Kabil Padişahı Zal aldı. Zal başarılı olmasına rağmen iran şahının öldürülmesini engelleyemedi. Efrasyab iran'ı ele geçirmek için yeni bir savaş açtı. iran'ın yetiştirdiği en büyük kahramanlardan Zal oğlu Rüstem Efrasyab'ın üzerine yürüdü.. Efrasyab ile Zal oğlu Rüstem arasında bitmez tükenmez savaşlar yapıldı. iran tahtında bulunan Keykâvus, hem oğlu Siyavuş'u hem de Zal oğlu Rüstem'i darılttı. Siyavuş Efrasyap'a sığındı . Siyavuş'un Turan'da bulunduğu sırada evlendiği Türk beyi Piran'ın kızından bir oğlu oldu. Siyavuş oğluna babası Keyhusrev'in adını verdi. Efrasyab uzun yıllar Turan'da hükümdarlık etti. iran'lılar Siyavuş'un oğlu Keyhusrev'i kaçırarark iran tahtına oturttular. Keyhusrev Zaloğlu Rüstem'le işbirliği yaptı ve Turan ordularını yendi. Keyhusrev ile Efrasyap defalarca savaştılar. Sonunda ordusuz kalan Efrasyap Keyhusrev'in adamları tarafından öldürüldü. şehname'de Efrasyap adıyla anılan Turan hükümdarı Alp Er Tunga'nın iran hükümdarlarına sık sık yenildiği anlatılmaktadır. Ancak iran Turan savaşlarında iran hükümdarları sürekli değişmiş ı4o yıl yaşadığı rivayet edilen Alp Er Tunga ise mücadeleye devam etmiştir. Bu durum Efrasyap'ın başarısız olmadığını gösterir. Gerçek destan metni bulunduğu takdirde bu destanla ilgili daha sağlıklı değerlendirmeler yapılabilir görüşündeyim.
    kaynak:http://www.turan.tc/td/destan.html
    #761125
  14. 0 0
    sınıfta okunması sonucu öğrencilerin kıs kıs güldüğü sagudur.
    #938331
  15. 0 0
    Hunlar ve mete handan çok daha önceki dönemlerde piyasaya çıkmış ünlü türk hükümdarıdır. M.Ö. 7 yy da yaşadığı tahmin edilmektedir. Firdevsinin yazdığı Şehname adlı eserde Efrasiyab adıyla geçer.Kendisini savaşta yenemeyen iran hükümdarı keyhüsrev çağırdığı bir davette Alp Er tungayı zehirleterek öldürmüştür.
    Alp Er Tunga, Asur kaynaklarında Maduva, Heredot'ta Madyes, iran ve islâm kaynaklarında Efrasyab adlarıyla anılmaktadır. Orhun Yazıtlarında "Dokuz Oğuzlar" arasında "Er Tunga" adına yapılan "yuğ" merasiminden söz edilmektedir. Turfan şehrinin batısında bulunan "Bezegelik" mabedinin duvarında da Alp Er Tunga'nın kanlı resmi bulunmaktadır. "Divan ü Lügat-it Türk" ün yazarı Kaşgarlı Mahmud'a ve " Kutadgu Bilig" yazarı Yusuf Has Hacip'e göre "Alp Er Tunga" iran destanı "şehname" deki büyük ve efsanevî Turan hükümdarı "Efrasiyab"dır.
    Kutadgu Bilig'de "Alp Er Tunga" hakkında şu bilgi verilmektedir: '' Eğer dikkat edersen görürsün ki dünya beyleri arasında en iyileri Türk beyleridir. Bu Türk beyleri arasında adı meşhur ikbali açık olanı Tonga Alp Er idi. O yüksek bilgiye ve çok faziletlere sahip idi. Ne seçkin, ne yüksek, ne yiğit adam idi ; zaten âlemde ferasetli insan bu dünyaya hâkim olur''.
    #1548871
  16. 5 3
    (bkz: seni hiç unutmayacağız)
    #1548905
  17. 1 1
    alp er tunga öldü mi
    öksüz acun kaldı mu
    felek öcün aldı mı
    imdi yürek yırtılır * *
    #2597484
  18. 13 13
    (bkz: hakkında bu kadar entry girilince öldü sandım)
    (bkz: alper tunga öldü mü)
    #2597513
  19. 4 -4
    +alp er tunga öldü mü?
    -höö???
    +ıssız ajun kallldıdaaah ah aq ayaaamm burkuldu uff.
    -ebenin .mını gördün mü? mauhzuh.
    #2597566
  20. 0 0
    ortaokul edebiyat dersinde, icinde orta asya türkcesinin islendigi bir siir.
    http://de.youtube.com/watch?v=ym_WfJoc6Sk + youtube deki bu linkten müzik esliginde dinlenilebilir.
    #3022541
  21. 1 1
    lise edebiyat derslerinin vazgecilmez sagusudur.hikayeye gore alp er tunga yigit biridir.bir davette ickisine zehir karistirilarak oldurulmustur.
    #3029349
  22. 2 0
    lise 2. sınıfın edebiyat müfredatında edebiyatımızda günümüze kadar gelmiş tek sagunun sahibi ve efsanevi iran lideridir.adına yazılan sagusu, liseli bir grup ergen tarafından alternatif dizelerle söylenip gülünüp eylenilmiştir. 'bilge öçin pınçıdı' gibi dizeleri vardır bu eylenceli alternatiflerin...
    #4211506
  23. 0 0
    saka türklerinin hakanı.
    #4464493
  24. 1 1
    torununun torununun torunu olma ihtimali olan birini facebook'ta gördüm.
    http://facebook.com/sarpertunga
    #5459536
  25. 5 -1
    destan saçmalatmaca şampiyonşipin en gözde destanıdır.

    michael jackson öldi mü
    ıssız adam kaldı mu
    ördek moonwalk yaptı mu
    emdi yürek yırtılur.
    ---
    #5591316