ali sir nevai 

1. 15. yüzyıl divan edebiyatı şairlerindendir. ferhad ü sirin, leyla vü mecnun, mecalis'ün nefais (güzellik meclisi), mizaü'l evzan (vezinlerin ölçüsü) sanatçının önemli eserleridir. fakat asıl önemli eseri muhakemet'ül lügateyn'dir. bu eseriyle çağatay türkçesi'nin farsçadan geri kalmayan güçlü bir dil olduğunu savunmuştur.
   #33175 (frozen hopes, 23.01.2006 10:02)
2. edebiyattaki 2. türk milliyetçisidir.pek muhterem bir zattır.
   #117550 (karga, 16.03.2006 17:09)
3. sir lakaplı ender edebiyatçılardandır.
   #117560 (july4th, 16.03.2006 17:15)
4. ilk hamse sahibi.
   #149126 (hasnicktir, 04.04.2006 15:01)
5. özbek'lerin milli şairidir. özbekistan'da her sene onun adına şiir yarışmaları düzenlenir.
   #904203 (larker, 24.11.2006 19:43)
6. eserlerinin bir kısmı:
   
   1. bedayiü'l- bidaye
   2. nevadirü'n nihaye
   3. hazayinü'l maani: bu eseri de 4 divandan oluşur.
   a. garayibü's- sıgar
   b. nevadirü'ş- şebab
   c. bedayiü'l- vasat
   d. fevadü'l- kiber
   4. muhkemetü'l lügateyn
   5. hamsesi. bu hamseleri oluşturan divanları da şunlardır.
   a. hayretü'l- ebrar
   b. ferhad ve şirin
   c. leyla ve mecnun
   d. sab'a-i seyyar
   e. sedd-i iskenderi
   6. tarih-i müluk-ı acem
   7. mecalisü'n- nefayis
   8. hamsetü'l evzan
   9. halat-ı pehlevan muhammed
   10. lisanü't tayr
   11. seb'at abhur
   12. halat-ı seyyid hasan risalesi
   #1554583 (cadu, 22.04.2007 17:19)
7. şiirdeki üstadları "lütfi" ve meşhur mutasavvuf "Abdurrahman cami"dir. ilim, fen, sanat ve müzik eğitimini sürdürürken bir yandan da ilk gazellerini yazmaya başladı. nevai şiire lirik gazellerle başladı ve 1465-1466 yıllarında ilk divanı tertip edildi. türkçeyi ve farsçayı çok iyi kullanan ve döneminin dışına taşmış bir şairdir.
   #1556449 (suhuko, 23.04.2007 00:20)
8. en yakın arkadaş hükümdar hüseyn-i baykara'dır.
   #1780166 (diyonsos, 17.06.2007 13:23)
9. ali sir nevai dort divanını hazainul maani'de toplamıstır.
   #1973814 (kadavra, 20.07.2007 18:01)
10. bahar geldi, güle meyletmedi gönlüm
    gonca açıldı ama açılmadı gönlüm
    
    yüzünün hayaliyle öylesine kendinden geçmişti ki
    baharın geldiğini gittiğini bilmedi gönlüm
    
    yüzüne bakarken de bitkin ve sarhoştu
    ki gül mevsiminde bir an bile ayılmadı gönlüm
    
    nevai gonca diler, gönlüm ağzını heves etti
    gerçi isteğine ulaşamadı, ama yanılmadı gönlüm
    
    edebiyatımızın ilk tezkiresi olan mecalisu n nefais'in yazarı; çağatay edebiyatının büyük şairi.
    #2166109 (marionette, 20.08.2007 16:14)
11. Muhakemet'ul Lagateyn isimli eseri hem cagatayca'nin guzel bir ornegi hem de bir fikir eseridir. Ali sir nevai bu eserinde turkce'nin farsca'dan ustun bir dil oldugunu ispatlamistir. 15. yuzyilda Turkistan'da yasamis bu buyuk sair, bilgin ve fikir adami hakkinda sirri levend agah isimli arastirmaci cok muhim bir kulliyat yayinlamistir.
    #2361955 (migfer, 22.09.2007 20:25)
12. çağatay edebiyatının kurucusu ve en önemli temsilcisi olan şairdir.
    #2932630 (I belong to che, 01.02.2008 18:00)
13. horasan hükümdarı huseyin baykara'nın vezirliği yapmış devlet adamı ve şair. otuzdan fazla edebi değeri oldukça yüksek eser vermiştir. eserlerinin çoğu türkçedir. tüm hayatını türkçenin farsça ve arapçadan edebi yönden daha üstün bir dil olduğunu kanıtlamakla geçirmiştir.
    
    muhakemetu l lugateyn adlı eserinde de türkçe ve farsçayı karşılaştırarak incelemiştir. ancak onun tutumu öz türkçecilik değildir. eserlerde ağırlıklı olarak türkçe kelimelerin kullanılmasının önemini vurgular. tükçeyi ön plana çıkarmayı özellikle edebi dilin türkçe kelimelerden oluşmasını öngörür.
    
    şiirleriyle 2 beyazit, yavuz sultan selim gibi sultan şairleri etkilemiştir. ayrıca ahmet pasa, baki, seyh galip, fuzuli gibi anadolu coğrafyası divan edibiyatı şairleri üzerinde de etkisi büyüktür..
    #3267072 (junojuno, 13.04.2008 23:59)
14. dedim: ceneni tutup, sakaklarindan opem,
    gozune, kasina kurban, gozkapaklarindan opem.
    gul yuzunu koklayip dudaklarindan opem,
    eger yok, yok, yok dersen ayaklarindan opem.
    
    (ozbekce'den ceviri, alinteri*)
    #4126661 (vilisipidist, 23.10.2008 02:36)
15. ali şir nevai'nin dördü türkçe, biri farsça olmak üzere beş divanı vardır. türkçe divanlarının genel adı hazain-ül-maani'dir.
    
    türkçe divanlar, sırasıyla;
    1) garaib-üs-sıgar: çocukluğunda yazmış olduğu şiirlerden meydana gelmiştir.
    2) nevadir-üş-şebab: gençliğinde yazdığı şiirleri ihtiva etmektedir.
    3) bedayi-ül-vasat: olgunluk devresine ait şiirleri bu eserde toplamıştır.
    4) fevaid-ül-kiber: yaşlılığında söylemiş olduğu şiirlere ayrılmıştır.
    
    ali şir nevai'nin diğer eserleri şunlardır:
    
    1) hayret-ül-ebrar: islam ahlakı, tasavvuf, iman, adalet, doğruluk, ilim, cehalet, yiğitlik, edeb gibi konular üzerine yazılmış, manzum makale ve hikayelerden müteşekkil bir mesnevidir.
    2) ferhad ve şirin.
    3) leyla ve mecnun: nevai'nin üçüncü mesnevisidir. bu mesnevi, nizami'nin ve hüsrev-i dehlevi'nin izinde yazılmış olmakla beraber, olayların psikolojisi, tasviri ve sosyal hayat içinde işleyişi bakımından tamamiyle orijinal, milli ve mahalli bir eser görünüşündedir. hikayede şahısların ve olayların tasviri, kelimelerle yapılan bir tablo halinde, adeta orta asya hayatını ortaya sermektedir.
    4) seb'a-i seyyare: bu mesnevi, meşhur sasani hükümdarı behram-ı gur'un hikayesidir. daha çocukken babası tarafından medain'den çıkarılan ve babasının ölümünden sonra çıkan taht kavgaları arasında, bir ordu ile medain'e gelerek hükümdar olan behram-ı gur'un yaptığı savaşlar, av maceraları bu mesnevinin mevzuunu teşkil etmektedir.
    5) sedd-i iskenderi: bu mesnevi, zülkarneyn aleyhisselamın hayatını, fetihlerini, kahramanlıklarını ve adaletini anlatan bir iskendernamedir. beş mesnevisinden meydana gelen hamse'si ile türk edebiyatında ilk hamse yazan da ali şir nevai'dir.
    6) lisan-üt-tayr: büyük alim feridüddin-i attar'ın mantık-ut-tayr'ına nazire olarak yazılmış, 3500 beytten meydana gelen tasavvufi bir eserdir.
    7) muhakemet-ül-lügateyn,
    8) mecalis-ün-nefais: bu eser, türk edebiyatında ilk defa ali şir nevai tarafından yazılan bir şairler tezkeresidir ve pek çok şair tarafından örnek alınmıştır.
    9) mizan-ül-evzan: türkçe olup, bu eserde, orta asya türk nazım şekilleri hakkında bilgiler ve örnekler verilmektedir.
    10) nesaim-ül-mehabbe: orta asya'da yaşayan velilerin hayat ve menkıbelerini anlatan bir tezkiret-ül-evliya'dır. tasavvufun türkler arasında nasıl karşılandığı, büyük velilerin türklerden nasıl saygı ve sevgi gördüğü, türk tasavvufu hakkında bilgiler veren bu eserde, özellikle halk psikolojisi bakımından önemli çizgiler vardır.
    11) nazm-ül-cevahir (türkçe),
    12) hamset-ül-mütehayyirin,
    13) tuhfet-ül-müluk (farisi),
    14) münşeat (türkçe),
    15) sirac-ül-müslimin,
    16) tarih-ül-enbiya (türkçe),
    17) mahbub-ül-kulub fil-ahlak,
    18) seyf-ül-hadi ve rekabet-ül-münadi.
    
    gazel / ali şir nevai
    
    bahâr boldu vü gül meyli kalmadı könlüm
    açıldı gonce vü likin açılmadı könlüm
    
    yüzün hayâli bile vâlih irdi andak kim
    bahâr kelken ü kitkenni bilmedi könlüm
    
    yüzün nezâresi de mahv ü mest idi ya'ni
    ki gül çağıda zamâni ayılmadı könlüm
    
    nevai gonce tilep könlüm ağzın etti heves
    eğerçi tapmadı likin yanılmadı könlüm
    #4139932 (aLpTURKtigin, 25.10.2008 23:59)